خودآزمایی ادبیات سال سوم متوسطه(قسمت دوم)
خودآزمايي ص: ۹۸يس ورامين
1- رامين
2- اميد مايه ي زندگي است وبه آن طراوت ونشاط مي بخشد.
3- به بازگويي احساس وعاطفه مي پردازدوبيانگرعواطف واحساسات شاعراست.
4- رازهاي نگفتني بين عاشق ومعشوق .
5- چون صادق است وراست گوي.
6- بيت اوّل . شباهت ها: وزن وقافيه مشترك است . درهردوآرايه ي تشخيص به كار رفته است. تفاوت ها: بيت حافظ تلميح زيبايي داردبه داستان سليمان وبلقيس ،ملكه ي سبا، ضمن اين كه قدرت پردازش حافظ بسياربالاتر است اوباوجودي كه وزن وقافيه راازخاقاني گرفته است امّا روح شعر جاودانه ي خود رادرآن دميده است.حافظ ازجناس «صبا وسبا»سودجسته ،تشبيه زيباي «هدهدصبا»كه دراين جا(بيتحافظ)تشخيص هم آفريده است و ….
خودآزمايي ص:۱۰۲پروانه ي بي پروا
1- پروانه ي اوّل ودوم ،چون درحقيقت محونشدند وازدورآن راديدند هم چنين درمرحله ي «علم اليقين وعين اليقين »ماندند ونورحقيقت رادرك نكردند .
2- شمع .
3- هردويك مضمون هستند. «مدّعيان»درشعرسعدي همان پروانه هاي اوّل ودوم درشعرعطّارمي باشند،پروانه ي سوم درمثنوي عطّار همان پروانه ي سوخته ي سعدي است كه جانش راازدست دادوآواز اعتراض اوبرنخاست .سعدي ،مرغ سحر راباپروانه مقايسه مي كند امّا عطّار چندپروانه راقياس مي كندو … .
4- بيت اوّل.
5- واژه ي «خمش»: ا- خاموش باش . 2- تخلّص شعري مولانا.
6- هركسي به سعادت برسد حتماً مشمول لطف وعنايات الهي است .شادي هازودگذراند وپوچ وواهي،موفقيّت هايي كه درسايه ي توجّه الهي نباشد بي ارزش است وهمان طوركه قشر ولايه ي آرايش خيلي زود اثرش راازدست مي دهد،پيروزي هايي كه مادّي مي باشند زودگذروتمام شدني هستند.
خودآزمايي ص:1۱۱كبوترطوق دار
1-كبوترطوق دار: دعوت به ارزش هاورفتارهاي سازنده ي اجتماعي چون تعاون.
2- كبوتران اضطرابي مي كردند وهريك خود رامي كوشيد(ـ َند).كبوتران فرمان وي بكردند ودام بركندند وسرخويش گرفت(ـَ ند)
3- من نيز بايد وظايفي راكه مسئوليّت ام برعهده ي من گذاشته انجام دهم ووظايف رهبــــري راادا كنم .
(دركل حسّ مسئوليّت شناسي ووظيفه شناختي درامورمختلف.)
4- يكي ازلوازم رياست ترجيح زيردست برخود است وبعد دليل منطقي مي آورد كه اگر من دربند باشـــم تو
هرچه قدرهم كهخستهباشي بندهاي مرابازخواهي كرد(به خاطر رابطه ي دوستي و… )ولي اگرابتدابندها-
ي مرابازكني اگر خسته شوي دوستان مرانمي شناسي وممكن است بندهاي آن هارابازنكني.
خودآزمايي ص: 132نوروز
1- عقل حسابگر است ومنطقي. ومي خواهد تازه هاي كشف نشده رابيابد امّا احساس باتكــرارجــان مي گيردوتازه مي شود.
2- طبيعت وزمين.
3- براي تجديد حيات طبيعت،پيوند آن باعقايد وتجديد خاطره ها وعواطف ،تجديد حيات عرفاني وروحاني انسان ها هم چنين نوروزبافرهنگ وسنّت واعتقادات ديني ماپيوند خورده است وپويايي فرهنگ وسنّت ما درگرو پويايي اين مراسم است.
4- واج آرايي، موازنه ،ترصيع، جناس ،كنايه و….
۵- تقليد كوركورانه ،خودباختگي فرهنگي ،اليناسيون و….
خودآزمايي ص: 139هجرت و….
1- روايت ازاما م جعفرصادق(ع) است دركتاب «بحارالانوار»علّامه ي مجلسي:
كُلُّ يـَــومٍ عـــاشـورا كُـلُّ ارضٍ كربـَـلا كلُّ يــَـومٍ محـــــرّم.
2- پافشاري ستمگران وشب زدگان وظلم آن ها وقيام مبارزين كه به آستانه يمرگرسيده اند.
3- تلميح ، جناس (روح ونوح)،ايهام درواژه ي روح(روح الامين يا جبرئيل،امام خميني ،حضرت عيسي وخداوندچون يكي ازنام هاي خداوند روح است)،تشبيه (به رنگ: مثل ) و موازنه .
4- پريدن پلك چشم كه نشانه ي آمدن مهمان است.
5- بيت هاي 4و7كه درهردوآرامشي راپس ازرسيدن به هدف بيان مي كند،پايان همه چيز راامام زمان (عج)مي دانند .
6- امام زمان (عج) .
7- پارادوكس (متناقض نما) درتركيب: «آرامش طوفاني» .
8- آزادوسپيد. وزن وقافيه ندارد،آهنگ دارد(آهنگ دروني) .
خودآزمايي ص: 1۲۸نيازروحاني و….
1-بي انتها بودن ،غمخوارگي ،سعه ي صدر،روشنگر(صاعقه)،طوفاني بودن،دردل مردم جاداشتن .
2- جاودانگي وروشنايي اين كلام ووضوح ونوراني بودن مثل آيه هاي قرآن.
3- بشكن دل بي نواي مارااي عشق! اين سازشكسته اش خوش آهنگ تراست
۴- اَناعند منــكســــــــــرة القلوبِ: من دردل هاي شكسته جادارم..
۵- هِزار وهَزار دررباعي «تقديمي»
خودآزمايي درس بخوان
1- شكل داستاني وتوصيفي كه به موضوع داده است.
2- نشانه ي اين كه مكّه همه ي عظمت خودرامديون پيامبر(ص)است.
3- سيره ي: ابن هشام ـ سيرة النّبي: ترجمه ي سيره ي ابن هشام است ازقاضي ابرقو(قديم) پيامبر: ميثاق اميرفجر (دربيست وسه جلد) ـ سنن النّبي : علّامه طباطبايي(جديد)
4- دوبيت اوّل بانخستين سوره اي كه برپيامبر نازل شده وپيامبر (ص) دروقت نزول گفت: من چيزي نمي دانم (نگارمن كه به مكتب نرفته: امّي) بيت سوم: اشاره دارد به ارتباط پيامبر(ص) باعالم ملكوت .براي شنيدن رمزورازهاي عشق گوش ودلي لازم است كه مانند سايرگوش ودل هانباشد.گوشي شنواي حقيقت ،قلبي پاكيزه ورواني روشن.
خودآزمايي درس بخاراي من ايل من
1- به دست آوردن قدرت وازدست دادن آن ـ رضا خان قبل ازسلطنت وپادشاهي گمنام بود واعتباري نداشت ،چند صباحي به پادشاهي وحكومت رسيد وبازاز او سلب قدرت شد ومثل سابق اعتبار خودراازدست داد.
2- شاهين تيزبال افق ها بودم زنبوري طفيلي شدم .
3- بازگشت اميرساماني به بخارا براثرشعر رودكي .نصربن احمد ساماني چهارسال درهرات مانده بود وهيچ كس نمي توانست اوراراضي كند به بخارابرگردد ،شعر رودكي كه همراه بانواي چنگ اجراشد انقلابي درامير ساماني به وجود آورد كه …. برخي ازابيات اين قصيده ي معروف كه دردرس به آن ها اشاره شده درزير مي آيد : /بوي جوي موليان آيد همي /ياد يارمهربان آيدهمي/ريگ آموي ودرشتي راه او/زيرپايم پرنيان آيد همي/آب جيحون ازنشاط روي دوست /خنگ ماراتاميان آيد همي ….
4- رفتم قاضي شوم عدالت رااجراكنم ـ دربانك ماندم ومشغول ترقّي شدم ـ دلم گرفت وازترقّي عدليّه چشم پوشيدم ـ دلّاك جوان ايل ازخبر ترقّي من خرسند شده بود وپيام فرستادكه ديگر اسكناس هاي ايران دردست توست .بايد بي نيازم كني.
خودآزمايي درس اقليم عشق
2- كنايه :پابرفرق فرقدان نهادن ؛يعني ،به مقام رفيع رسيدن ـ فرق فرقدان : جناس شبه اشتقاق ـ واج آرايي واج«ر» ـ پابرهنه: كنايه ازتهي دست ،ساده وبي آلايش بودن.
2- جان گداختن درآتش عشق .
3- بيت 11و12 و13كه موقوف المعاني اند.
4- حقيقت آشكاراست ونيازي به ابزاري خاص براي پيداكردن آن نيست ،تنها گمراهان ازدرك آن عاجزاند.
5- ابيات پانزده (شمع جويي و…)ونوزده(شودآسان زعشق ….)
6- بيت هاي 12و13ـ 23تا25ـ 26و27
خودآزمايي درس موسي وشبان
1- بيت پانزدهم: هركسي راسيرتي بنهاده ام/هركسي رااصطلاحي داده ام
2- بگو هركس براساس طبيعت خود عمل كند .بيت پانزدهم
3- رسالت اصلي پيامبران اين است كه بندگان رابه خداوند نزديك كنند نه اين كه بندگان را ازدرگاه الهي دورسازند.
4- كرم وبخشش ورحمت الهي بربندگان.
5- به حضرت موسي (ع) هم وحي مي رسيد هم حقايق رامي ديد ودرك اودرنتيجه ي مشاهده وبيان حقيقت كامل شد.
6- بيت آخر : هيچ آدابي وترتيبي مجو هرچه مي خواهد دل تنگت بگو
خودآزمايي درس شبنم عشق
1- دل عصاره ي روح آميخته باعشق است ،غزالي مشهدي گويد:
خاك دل آن روز كه مي بيختند شبنمي ازعشق براوريختند
دل كه بدان نفخه غم اندودشد بودكبابي كه نمك سودشد
بي مددعشق چه آب وچه گل بي نمك عشق چه سنگ وچه دل
نيست دل آن دل كه دراوداغ نيست لاله ي بي داغ دراين باغ نيست
2- چون به درون دل آدم راه نيافت ودست رد به سينه اش نهادند ومردود عالميان شد.
3- دوش ديدم كه ملايك درميخانه زدند گل آدم بسرشتند وبه پيمانه زدند….